Scroll untuk baca artikel
Example 325x300
Example floating
Example floating
Example 728x250 Example 728x250 Example 728x250 Example 728x250
Daerah NusantaraPuisiSerba serbi

RINDU PULANG “TANA KUNI AGU KALO”

734
×

RINDU PULANG “TANA KUNI AGU KALO”

Share this article

Oleh Antonius Sudirman*

Example 728x250

Tana Manggarai nan indah permai.
“Tana kuni agu kalo, tana mbate dise ame/tana ledong dise empo”,
tanah tumpah darah, warisan para  leluhur.
Jasamu senantiasa kami kenang,
terpatri  dalam lubuk hati yang paling dalam,
dan tak akan pernah lekang oleh waktu.
Di sanalah, tempat kami lahir, hidup  dan  dibesarkan   ayah-bunda,
sanak saudara dan handai taulan,  dengan penuh kasih sayang.
Tempat kami dihidupi  dengan nilai-nilai agama,
nilai-nilai  budaya warisan para leluhur.

Manggarai, ”tana kuni agu kalo”, nan indah permai.
Sungguh kami semua rindu pulang Manggarai.
Rindu akan nilai  ‘persatuan’ warisan  para  leluhur
yang  telah merasuk sukma, raga,  akal budi kami.
Dalam wujud ungkapan budaya (goet),  “Kope oles todo kongkol,
nai ca anggit tuka ca leleng,   neki weki manga ranga,
padir wai rentu sai, bantang cama reje leleng.
Teu ca ambo neka woleng lako, muku ca puu neka woleng curup,
nakeng ca wae neka woleng tae, ipung ca tiwu neka woleng wintuk,
Natas ca labar neka woleng bantang”.

Manggarai, ”tana kuni agu kalo”, nan indah permai.
Sungguh kami semua rindu pulang Manggarai.
Rindu  akan semangat persaudaraan,  kebersamaan, gotong royong  warisan para  leluhur.
Dalam wujud  acara, “Kumpul kope, dodo duat,  kokor tago,  rambe,
roko molas poco, reis meka (weru), sila kopi meka lejong, lejong mbaru,  lonto liup, gerep ruha,
kempu,  kawing, wagal, podo anak dite, curu wote weru, curu meka (weru)”.

Manggarai, ”tana kuni agu kalo”, nan indah permai.
Sungguh kami semua rindu pulang Manggarai.
Rindu  akan hidup yang penuh syukur  dan memuliakan Tuhan warisan para leluhur.
Dalam wujud upacara “Torok tae kamping Mori ata jari-dedek agu  latangt ise empo pa’ang bele,
poro putes, cear cumpe, teing ngasang,  wuat wai, congko lokap,  kalok, penti, libur kilo”.

Manggarai, ”tana kuni agu kalo”, nan indah permai.
Sungguh kami semua rindu pulang Manggarai.
Rindu akan suasana hati yang damai warisan para leluhur.
Damai dengan Sang Pencipta, damai dengan para  leluhur,
damai dengan sesama, damai dengan alam dan lingkungan.
Dalam wujud  budaya  “Hambor, ‘lecang wa main agu  kope eta main, tegi ndetar agu ndeter’,
baro sala, teing hang kolang, wajo mora, oke dara ta’a, benta wakar, poe wakar, paki kaba, lodok uma, tente teno, randang lingko, barong compang, barong boa, barong wae teku, weri haju  langke  one beo bate  ka’eng, weri  haju  mose one uma (lodok)  weru”.
Manggarai, ”tana kuni agu kalo”, nan indah permai.
Sungguh kami semua rindu pulang Manggarai.
Rindu akan suasana hati yang penuh suka cita warisan para leluhur.
Dalam wujud “Tarian caci, tebang gong-gendang, rangkuk alu,  tebang sunding, dere, rindo, landu, nenggo, sanda, mbata, danding,  sae, ndundu ndake, kelong, pemaka, ronda, renggas”.

Manggarai, ”tana kuni agu kalo”, nan indah permai.
Sungguh kami semua rindu pulang Manggarai.
Rindu akan kasih, solidaritas sosial dan  sikap yang peduli pada sesama.
Dalam  berbagai wujud, “Lonto walu, wero mata, lorang, wae lu’u,   kais, bakok rokot, pakadi’a,
kelas, saungta’a, teing hang tinu, tabing anak, la’at meka weru,  la’at beti, tiba ngende ko tiba  sida“.
Manggarai, ”tana kuni agu kalo”, nan indah permai.
Sungguh kami semua rindu pulang Manggarai.
Rindu akan pribadi (pemimpin)    yang   arif, bijaksana, memiliki visi ke depan, rendah hati,
sederhana, tanggung jawab, daya juang tinggi  untuk  mencapai  hidup makmur dan sejahtera.
Dalam wujud ungkapan, “Porong luju  muu  emas lema, uwa haeng wulang langkas haeng ntala,
eme  lalong rompok du ngom porong  lalong rombeng  du kolem,
porong neho  wake  celer ngger wa  ko saung bembang ngger eta, nuk de riko weki,
neka conga bail rantang boto poka bokak agu neka ndegut bail rantang kepu tengu,  porong kantis ati racang rak cengka lemas,laun ndaot itu po herut serente, bom tombos cokol agu bom turas tuda”.

Manggarai, ”tana kuni agu kalo”, nan indah permai.
Sungguh kami semua rindu pulang Manggarai.
Rindu akan karya cipta tradisional yang unik nan menawan.
“Tenung: lipa songke/lipa todo, rojok loce, pote wase,  pante tuak, kokor gola,
ko pande: gola malang, mbaru wunut, mbaru niang, sal songke, topi songke, topi re’a, juk,
cakatinding, sunding, gendang/tembong, gong, nggiling, koret, kalus,  panggal,  ndeki, nggorong, balibelo, tubi rapa,   tange,   lancing, roto,  joreng, doku, lide, gogong, robo, bila, cembokang, lekewae, ngamo,  lewing tana,  kebor, kumpek, kope, bako kope, bancik, beci, kantis, watu api, obor, nanga,  potang,  korong, jala, wenta, campat, ka’ar, nggepit, sopot, sumpit,  larik, wase wunut, wase uwur, sampe, sangku, lopa, alu, gepar, ngencung”.

Manggarai, ”tana kuni agu kalo”, nan indah permai.
Sungguh kami semua rindu pulang Manggarai.
Rindu akan kuliner tana kuni agu kalo yang khas nan  nikmat, dalam wujud,
Rebok sikiseko, kompiang,  kokis serabe, lemet, boko, cobol, kolak,
bombo lowok,  ute lomak, ute lawar, ute muntek-lebor gentok,  nuru wale, nuru dendeng”.

Manggarai, ”tana kuni agu kalo”, nan indah permai.
Masih ada asa dalam  benak   dan lubuk hati  kami.
Para leluhur  telah mewarisi kami falsafah hidup   yang unik,
sarana menciptakan harmoni sosial dalam  “hidup bersesama”,
dalam  membina  relasi  dengan sang pencipta, leluhur dan  alam semesta,
dalam wujud tata budaya,
“Beo agu Mbaru-Gendang   bate kaeng,  Natas  bate  labar,
Wae   bate teku, Uma bate  duat, Compang bate  dari,
Agu Boa bate ka’eng para leluhur, Haju  Langke  bate  ipit”.
Hingga kini  dan  selamanya,  inheren dalam jiwa, raga, akal budi warga Manggarai.
Bertumbuh dengan  subur.
“Cama neho wake celer ngger wa, saung bembang ngger eta“.
Bertahan  dengan kokoh, kuat, tangguh.
“Cama neho haju worok eta golo, ko haju pateng wa wae”.
Tak akan pernah musnah  termakan usia,  tak akan pernah lapuk oleh waktu.
Membuat kami  semua semakin rindu pulang Manggarai, “tana kuni agu kalo”.

Makassar, 02 Februari 2026
______________________
*Antonius Sudirman adalah Dosen Fakultas hukum Universitas Atma Jaya Makassar. Penulis juga adalah ahli Hukum Pidana, aktif menjadi saksi ahli di berbagai pengadilan. Penulis juga Aktif menulis di berbagai media, baik dalam jurnal berkala ilmiah, menulis buku, dan artikel di surat kabar baik online, cetak maupun elektronik. Email Penulis: dantonius.sudirman@gmail.com ;

Example 800x350
Example 120x600
banner 325x300

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

banner 728x250
google.com, pub-7244876559405049, DIRECT, f08c47fec0942fa0